‘Schuimige’ opruimcellen in de hersenen gelinkt aan ernstiger verloop van MS

21 mei 2026

Multiple sclerose (MS) is een chronische aandoening van de hersenen en het ruggenmerg waarbij het immuunsysteem de myeline aantast, de beschermende isolatielaag rondom zenuwvezels. Door deze demyelinisatie kunnen neurologische klachten ontstaan, zoals problemen met lopen, zien en andere neurologische functies.

In een zojuist in Nature Neuroscience verschenen studie beschrijven Daan van der Vliet en collega’s van het Nederlands Herseninstituut, Universiteit Leiden en Universiteit Utrecht een opvallende populatie immuun cellen in de hersenen van mensen met secundair progressieve multiple sclerose (MS). Deze zogenoemde ‘foamy microglia/macrofagen’ zitten vol vetten en blijken sterk samen te hangen met de uitbreiding van MS-laesies en een ernstiger ziekteverloop.

De vetten in deze schuimige microglia zijn waarschijnlijk afkomstig van beschadigd myeline dat door de cellen wordt opgeruimd. Normaal gesproken helpen microglia om schade in de hersenen op te ruimen, maar bij MS lijkt die taak soms te groot te worden. De onderzoekers denken dat de cellen zoveel beschadigd myeline opnemen, dat hun afvalverwerking uiteindelijk vastloopt, waardoor vetten zich ophopen in de cellen.

Laesies met veel van deze schuimige cellen vertonen een verstoorde vetstofwisseling, tekenen van stress in de lysosomen en een verhoogde opruim- en antigeenpresentatie-activiteit, maar zonder klassieke pro-inflammatoire signatuur. De onderzoekers identificeren het vetafbrekende enzym MAGL als mogelijk nieuw aangrijpingspunt voor therapie: remming van MAGL bevorderde herstel in een muismodel. Daarnaast blijken bepaalde vetstoffen (oxylipinen) in het hersenvocht samen te hangen met het aandeel foamy laesies, wat perspectief biedt op biomarkers om ziekteprogressie beter te voorspellen.